Echtscheiding en pensioen

Bij een echtscheiding komt veel kijken. Een van de dingen die al gauw vergeten worden is het pensioen. Heel begrijpelijk, want veel paren die gaan scheiden zijn nog lang niet aan hun pensioen toe.

Waar moet u rekening mee houden bij het pensioen?

Waarschijnlijk zijn voor u op dit moment andere aspecten van uw scheiding veel belangrijker. Zoals de afspraken die u en uw ex-partner moeten maken over de kinderen, de verdeling van uw bezittingen, uw huis en uiteraard de alimentatie. Maar bij het maken van de verdeling hoort ook het pensioen. Al is het een uitgestelde verdeling, want u verdeelt het pas daadwerkelijk op het moment dat u echt met pensioen gaat. Maar om dat dan te kunnen doen, moet u er nu al afspraken over maken. Er zijn twee soorten pensioen waarmee u rekening moet houden, het ouderdoms- en het nabestaandenpensioen. Het basispensioen, de AOW, hoeft u niet te verdelen.

echtscheiding en pensioen

Het ouderdomspensioen

Ook bij een scheiding hebben de partners recht op de helft van het ouderdomspensioen dat zij tijdens het huwelijk hebben opgebouwd. Dus niet over het deel opgebouwd na de scheiding. Het maakt geen verschil of u getrouwd was in gemeenschap van goederen of op huwelijkse voorwaarden. Dat is zo geregeld in de Wet verevening pensioenrechten. Maar u kunt daar samen andere afspraken over maken.

U kunt afstand doen van uw rechten

U en uw ex-partner hoeven uw pensioenen niet per se te delen. U kunt afspreken dat u geen aanspraak wilt maken op elkaars ouderdomspensioen. U doet dan afstand van het recht op een deel van het pensioen van de ander. Als u bij de huwelijkse voorwaarden heeft vastgelegd dat u geen recht hebt op het pensioen, krijgt u dat deel uiteraard ook niet.

Huwelijkse voorwaarden vóór 1 mei 1995

Als uw huwelijkse voorwaarden zijn opgemaakt vóór 1 mei 1995 en het pensioen valt daarin buiten de gemeenschap, dan moet u volgens de Wet verevening pensioenrechten het ouderdomspensioen toch met uw ex-partner delen. Wilt u dat niet, dan moet u dat in eenechtscheidingsconvenant vastleggen en dat kan niet zonder de tussenkomst van een advocaat.

De uitbetaling van het ouderdomspensioen

U moet de pensioenuitvoerder binnen twee jaar melden dat u gescheiden bent. Dat doet u met een aanmeldingsformulier dat u bij de pensioenuitvoerder aan moet vragen. De uitbetaling van het pensioen start bij het bereiken van de pensioengerechtigde leeftijd. De uitvoerder verdeelt het pensioen zoals u en uw ex-partner dat in het echtscheidingsconvenant zijn overeengekomen en hij betaalt het pensioen rechtstreeks aan u beiden uit, maar uiteraard alleen zo lang beiden in leven zijn. De kosten voor het verdelen zijn voor beide ex-partners. Als u samen een andere verdeling overeengekomen bent of als u afziet van het recht op het pensioen, dan hebt u daarvoor een afschrift van het echtscheidingsconvenant of van de huwelijkse voorwaarden nodig. Beide akten moeten door een advocaat zijn opgesteld.

Het nabestaandenpensioen

Behalve een ouderdomspensioen kunt u ook een nabestaandenpensioen opbouwen. Als de partner overlijdt dan wordt dit pensioen aan de nabestaanden uitgekeerd. Maar als uw ex-partner na de scheiding overlijdt dan geldt voor u een bijzonder nabestaandenpensioen. Dit pensioen bestaat uit het bedrag dat voor de scheiding is opgebouwd. Als u een zogenoemd nabestaandenpensioen op risicobasis heeft, dan vervalt de aanspraak bij scheiding, maar ook bij ontslag of pensioen, want een dergelijk pensioen keert alleen uit bij overlijden tijdens het huwelijk.

De uitbetaling van het nabestaandenpensioen

De uitkering van het bijzonder nabestaandenpensioen begint bij het overlijden van de ex-partner. Het bedraagt doorgaans zeventig procent van het ouderdomspensioen, maar dat kan per pensioenregeling verschillen. U kunt de actuele hoogte van de uitkering in uw pensioenregeling terugvinden. Uw recht op het bijzonder nabestaandenpensioen vervalt niet als uw ex-partner hertrouwt. De nieuwe partner krijgt alleen minder uitgekeerd. U bent niet verplicht om aan de wettelijke regelingen vast te houden. U kunt er ook voor kiezen om andere afspraken te maken. Dat kan echter alleen via het echtscheidingsconvenant en daarvoor heeft u weer de hulp van een advocaat nodig.

Conversie van het pensioen

U kunt ook kiezen voor een omzetting van het pensioen. Officieel heet dat conversie. De omzetting houdt in dat het recht op uw deel van het ouderdomspensioen losgekoppeld wordt van uw ex-partner. Het pensioen gaat in op het moment dat uzelf de pensioengerechtigde leeftijd bereikt en staat los van het al dan niet overlijden van uw ex-partner. De afspraken rond de omzetting regelt u via het echtscheidingsconvenant. Met de conversie zet u uw aandeel in het ouderdomspensioen en het eventuele bijzonder nabestaandenpensioen om in één pensioenrecht voor de ex-partner. Bij conversie verandert uw situatie niet als uw ex-partner overlijdt, bij de Wet verevening pensioenrechten wel.

Voordeel van conversie

Conversie kan voor u aantrekkelijk zijn, want u bent dan niet meer afhankelijk van de pensioengerechtigde leeftijd van uw ex-partner. Volgens de Wet verevening pensioenrechten gaat uw aanspraak op het ouderdomspensioen van uw ex-partner in zodra die de pensioengerechtigde leeftijd bereikt. Bent u ouder dan uw ex-partner, dan krijgt u bij conversie dus al eerder de beschikking over uw deel, namelijk op het moment dat uzelf de pensioengerechtigde leeftijd bereikt.

Nadelen van conversie

Een nadeel van conversie is, dat de mogelijkheid bestaat dat u na het overlijden van uw ex-partner, het nabestaandenpensioen misloopt. Een ander mogelijk nadeel is, dat wanneer uw ex-partner overlijdt u niet meer aanspraak kunt maken op uw volledige “eigen” ouderdomspensioen, want dat is immers inmiddels anders verdeeld via de conversie. Daarbij heeft u definitief afstand gedaan van de helft van uw ouderdomspensioen.